Epigenetik Nedir?

Basitçe ifade etmek gerekirse, epigenetik, DNA dizilimi değişmeden genlerin açılıp kapanmasını düzenleyen mekanizmalardır. Genetik, “tarif” kitabımız ise, epigenetik o tarife ne zaman ve nasıl uyulacağını belirleyen “yönetmen” gibidir. DNA metilasyonu, bu mekanizmalardan biridir ve genin susturulmasında (ifade edilmemesinde) önemli rol oynar. Bu mekanizmalar, çevresel faktörler, yaş veya hastalıklarla değişebilir.

Peyronie Hastalığına Yeni Bakış

Peyronie hastalığı (PH), peniste sert plaklar oluşumuyla karakterize, peniste eğrilik, ağrı ve sertleşme sorunlarına yol açan bir hastalıktır. Geleneksel olarak PH, penisin dış tabakası olan tunika albugineadaki lokal bir fibröz doku birikimi olarak görülüyordu. Ancak, PH’nin kalıtsal yatkınlık zemininde geliştiği şüphesi, hastalığın kökenlerinin yalnızca lokal mi yoksa daha geniş, sistemik bir sürecin parçası mı olduğu sorusunu gündeme getirmiştir.

Son yıllarda, fibrotik hastalıkların gelişiminde epigenetik mekanizmaların rolü büyük ilgi çekmektedir. Güncel bir pilot çalışma, PH’nin sadece plak dokusunu değil, plak içermeyen, sağlıklı görünen diğer dokuları da epigenetik düzeyde etkileyip etkilemediğini araştırmayı hedefledi.

Çalışmanın Amacı

Bu araştırmanın temel amacı, Peyronie hastalığı olan ve olmayan erkeklerde, penisin plak dışı tunika albuginea dokularındaki DNA metilasyon (epigenetik) farklılıklarını karşılaştırarak, hastalığın sistemik bir temele sahip olup olmadığını incelemektir.

Yöntem

• Örnekler: Çalışmada, penis protezi implantasyonu sırasında hastalardan elde edilen tunika albuginea doku örnekleri kullanıldı.

• Gruplar:

1. Kontrol Grubu: Yalnızca erektil disfonksiyonu (ED) olan erkekler.

2. PH Grubu: Hem erektil disfonksiyonu hem de Peyronie hastalığı olan erkekler.

• Analiz: Lokal plak etkisini dışlamak amacıyla özellikle plak içermeyen bölgelerden alınan doku örneklerinde, yüksek çözünürlüklü Illumina çipleri kullanılarak DNA metilasyon paternleri karşılaştırıldı.

Çarpıcı Bulgular

Analizler sonucunda, Peyronie hastalığı olan ve olmayan gruplar arasında anlamlı farklılık gösteren 36 farklı metillenmiş bölge (DMR) tespit edildi. Bu bölgeler, toplamda 60 gen ile ilişkilendirildi.

Bu DMR’lerin biyoinformatik analizleri, elde edilen bu epigenetik farklılıkların erken insan gelişim biyolojisi ile ilişkili beş temel biyolojik süreçle bağlantılı olduğunu gösterdi. Bu süreçler; embriyo gelişimi, somitogenez (vücut segmentlerinin oluşumu) ve patern belirleme gibi erken gelişim basamaklarını içeriyordu.

Tartışma ve Önem

Plak dışı dokularda saptanan bu epigenetik farklılıklar, Peyronie hastalığının yalnızca penisin lokal bir bölgesinde sonradan ortaya çıkan bir bozukluktan ibaret olmayabileceğini, aksine genetik yatkınlık ve epigenetik düzenleyiciler aracılığıyla sistemik bir kökene sahip olabileceğini düşündürmektedir.

Özetle: Hastalık, genetik temelinin yanı sıra, erken gelişim dönemlerine ait epigenetik izler taşıyor olabilir.

Sonuç ve Gelecek Vizyonu

Peyronie hastalığı olan erkeklerde plak dışı tunika albuginea dokularında saptanan epigenetik imzalar, hastalığın sistemik özellikler taşıdığına dair güçlü kanıtlar sunmaktadır. Bu bulgular, PH’nin patogenezine dair bakış açımızı değiştirebilir ve gelecekte hastalığı erken teşhis etmeye veya hedefli tedaviler geliştirmeye yönelik yeni yollar açabilir. Nedensellik ilişkisini kesinleştirmek için daha büyük örneklemlerle ileriye dönük (prospektif) çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Kaynakça

1. Schardein J, Moore J, Olson B, Kaufmann S, Jimbo M, Gross K, Parks S, Jenkins T, Pastuszak AW, Hotaling JM, Christensen MB. Epigenetic differences in non-plaque tissues of men with Peyronie’s disease. The Journal of Sexual Medicine. 2025 Sep 16. Epub ahead of print. PubMed ID: 40971925.
2. https://www.urotoday.com/recent-abstracts/men-s-health/peyronie-s-disease/163307-epigenetic-differences-in-non-plaque-tissues-of-men-with-peyronies-disease.html